Przekroje kabli elektrycznych. Zasady doboru.

Przekroje kabli elektrycznych. Zasady doboru.
4.6 (92%) 10 opinii

Dobór przekroju kabli elektrycznych i przewodów.

przekroje kabli elektrycznychPrawidłowy dobór przewodu dla wykonywanej instalacji elektrycznej jest chyba najistotniejszym zagadnieniem dla elektryka – praktyka, a także dla projektanta. Pragnę nadmienić, iż przekroje kabli elektrycznych dla nowych instalacji powinny być wyliczone przez projektanta, posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane. Błędy popełnione przy obliczeniach mają dwa oblicza: za cienkie przewody powodują błędne działanie instalacji elektrycznej, np. przygaszanie światła w momencie włączenia innego, większego obciążenia, a w skrajnych przypadkach na możliwości powstania pożaru na skutek wysokiej temperatury przewodów obciążonych ponad normę czy  też licznych zwarć na skutek topienia się izolacji. Ma to również wpływ na pomiary rezystancji izolacji, a przez to kłopotów z okresowym obowiązkowym w tej chwili przeglądem instalacji elektrycznych. Z drugiej strony za grube przewody to zbędny wydatek dla inwestora, co ma znaczenie przy dużych instalacjach.  Wniosek jest jeden: należy stosować odpowiednie przewody i kable.

Właściwy dobór przekroju kabla elektrycznego uwarunkowany jest 6 czynnikami:

  1. długotrwałą obciążalność prądową przewodu;
  2. dopuszczalne maksymalne spadki napięcia w instalacji;
  3. dopuszczalny prąd w warunkach zwarcia instalacji elektrycznej;
  4. przeciążalność prądową przewodu;
  5. zapewnienie właściwej ochrony przeciw-porażeniowej ;
  6. wytrzymałość mechaniczną przewodów elektrycznych

Długotrwała dopuszczalna obciążalność przewodu

Z pomocą w doborze przekroju przewodu przychodzą jak zwykle polskie normy. Według tychże opracowań, dopuszczalna obciążalność prądowa przewodu została podzielona między innymi na sposób ułożenia przewodu. Im bardziej termoizolacyjne otoczenie położenia przewodu, tym cięższe warunki pracy przewodu, czyli mniejszy dopuszczalny prąd roboczy długotrwały. Ułożenie kabli podzielone jest na 8 różnych sposobów i oznaczono je literami od A do G

– Układanie przewodów w ścianach termoizolacyjnych : sposób A1 i A2

przekroje kabli elektrycznych
A1

 

– przewody jednożyłowe w rurce lub listwie

 

 

a2
A2

 

– przewód wielożyłowy w rurce lub listwie

– przewód wielożyłowy bezpośrednio w ścianie

– przewody w ościeżnicach

 

 

– Układanie przewodów w rurkach lub zamkniętych korytkach na ścianie, w ścianie lub w podłodze : sposób B1 i B2

B2
B2
B1
B1

 

<- przewody jednożyłowe

 

  przewody wielożyłowe ->

 

 

 – układanie przewodów po wierzchu, na lub w ścianie, suficie albo w korytkach kablowych : sposób C

C
C
C
C

 

<- przewody jednożyłowe

 

przewody wielożyłowe ->

 

 

d
D
e
E

<- kable w ziemi lub na ziemi

 

 

 

 

 

f
F
g
G

 

 

 

 

 

 

Dla w/w sposobów prowadzenia przewodów i kabli Normy przewidują konkretny maksymalny prąd pracy, z podziałem na pole przekroju przewodu, zastosowanej izolacji, oraz strefy klimatycznej: inne wartości będą w strefie podbiegunowej a inne np. w Afryce Równikowej. A wszystkie obwarowania sprowadzają się do jednego: nie można przekroczyć maksymalnej temperatury pracy przewodu zarówno w pracy ciągłej jak i przy przeciążeniach, np. zwarciach instalacji. Poniżej zamieściłem tabelę dla najczęściej stosowanych przewodów w małych instalacjach elektrycznych  takich jak mieszkania, garaże, budynki wielorodzinne, biurowce itp. Tabela dotyczy kabli w izolacji polwinitowej, czyli specjalnego rodzaju PVC, którego temperatura max. pracy wynosi 70 st. C, wartości wyliczone dla polskiej strefy klimatycznej.

przekroje przewodów elektrycznych - tabelaTabela rozróżnia także ilość jednocześnie obciążonych żył kabla: 2 żyły dla instalacji 1-fazowej lub 3 żyły dla instalacji 3-fazowej.

Jak czytać tabele?   Mając kabel w izolacji PVC o przekroju żył 3 x 2,5 mm kw. (liczba żył roboczych =2) , prowadzony w ścianie otynkowanej (ułożenie przewodu typu B2 – patrz wyżej) z tabeli czytamy wartość maksymalną prądu, w tym przypadku 24 A. Jeśli tuż obok jest prowadzony inny kabel, wartość tą należy skorygować stosując odpowiednie wzory.

Powszechnie przyjęte twierdzenie, że kable o przekroju 2,5 mm kw. należy zabezpieczać bezpiecznikami o wartości 16 A, a kable 1,5 mm kw. bezpiecznikami 10 A nie zawsze ma uzasadnienie.

 

< ………. cdn………. >

w skrócie
przekroje kabli elektrycznych
tytuł
przekroje kabli elektrycznych
opis
przekroje kabli elektrycznych, przekrój przewodów elektrycznych, sposoby układania, zasady doboru przekroju kabli w instalacji, wpływ przekroju na prace instalacji elektrycznej
autor
elektryk kraków

12 myśli nt. „Przekroje kabli elektrycznych. Zasady doboru.”

  1. Do autora:

    „Powszechnie przyjęte twierdzenie, że kable o przekroju 2,5 mm kw. należy zabezpieczać bezpiecznikami o wartości 16 A, a kable 1,5 mm kw. bezpiecznikami 10 A nie zawsze ma uzasadnienie.”

    Proszę naprostować.
    Popularny wyłącznik B16 nie wyłącza prądu przy równo 16A. Robi to od 1,13 do 1,45 krotności prądu znamionowego. Pod uwagę należy brać gorszy przypadek czyli 1,45x16A = 23,2A, co daje przewód o przekroju minimalnie 2,5mm2.

    Dla bardziej ciekawych odsyłam do charakterystyk czasowo-prądowych wyłączników modułowych – popularnych S-ek.

  2. A jaki sens ma stosowanie zabezpieczenia 10 A na przewodzie 16 mm 2 ?
    Przecież do gniazda zasilającego np. w kuchni nie prowadzimy przewodu 16 mm 2.
    Rozsądek chyba poszedł spać.

  3. Kochani co wy tu wypisujecie , zabezpieczenie ma chronić kabel i urządzenie które będzie podłączone . Kabel(przewód) 1,5 można zabezpieczyć 16A tylko jak jest bezpośrednio w ścianie , pozostałe ułożenia powodują , że przy 16A będzie się przegrzewał , miedzi to nie zaszkodzi ale izolacji skróci żywotność (oczywiście nie już zaraz ale jak się planuje na 30 lat to przegrzewany wytrzyma z 10 lat ) , o ewentualnych spadkach napięć nie mówię bo tu bez obliczeń szacuje że do 40m nie powinno być problemów , jeszcze pętla zwarcia – trzeba by sprawdzić , to wszystko to duperele , ale jak zacznie się coś palić to przychodzi gość przelicza i jak jest źle to dalej nie szuka nawet jak jest inna przyczyna i problem. Pamiętajcie jak odbiegacie od tabel i norm to trzeba pamiętać że przepływ prądu temperatura i to ona często robi zamieszanie , więc jak ktoś nie potrafi tego przeliczyć to lepiej niech nie kombinuje

  4. Witam,

    Projektant nie koniecznie musiał się pomylić w swym projekcie. Standardowo dla oświetlenia ulic w wykopie przyjmuje się kabel YAKY 4x35mm2. I nie ma tu znaczenia ilość opraw, czy do pewnego stopnia odległość – tak sprawa się ma dla instytucji publicznych. W Twoim przypadku Jarku prawdopodobnie zastosował taki kabel, bo w ziemi nie można stosować mniejszego przekroju aluminium niż 16mm2 – chyba, że to prywatna inwestycja. Dziwi jednak fakt, że ktoś zastosował dla obciążenia 4,8kW kabel w izolacji XLPE (żeby to osądzić trzeba znać dokładne warunki ułożenia i wytyczne).

    Arku, Twoja zasada jest mniej więcej prawdziwa ale tylko dla kabla z żyłami miedzianymi w izolacji PVC i tylko dla małych przekroi. Np.: dla przekroju 120mm2 obciążalność z normy to 276A (bez żadnych współczynników zmniejszających i dla sposobu ułożenia E), a z Twojego komentarza wynika jakieś 720. Takie obciążenie w rzeczywistości przeniesie dopiero przekrój 2x185mm2 na fazę. Projektant winien do obliczeń używać norm w tym przypadku w szczególności – PN-IEC 60364-5-523.

    Pozdrawiam
    Damian

  5. Czy moge użyc przewodu 2,5 # do zasilania ładowarki samochodu elektrycznego o wydajnosci prądowej 32A.To trochę za duzo wedlug tabeli ale ładowarka pobiera prąd impulsowo więc nie jest to ciągłe obciązenie a kabel biegnie w ziemi.

    Pozdrawiam.

  6. Niestety, obecne instalacje w starszym budownictwie (np. w blokach mieszkalnych z lat 60-tych XX wieku) są niedostosowane do współczesnych obciążeń. Zwykle na mieszkanie (wcale nie garsonierę, lecz np. 3-pokojowe) dawano jeden obwód na oświetlenie i jeden na gniazda wtyczkowe. Każdy z nich zabezpieczony bezpiecznikiem 10A (obwód oświetleniowy z przewodów 1mm2, obwód gniazd -przewody 1,5 mm2). O ile 10A na światło to znacznie więcej niż trzeba, o tyle na gniazda wtyczkowe zdecydowanie za mało. Pralka automatyczna włączona jednocześnie z lodówką (lodówka nie ma dużej mocy, ale się jej z gniazda nie wyłącza – poza odmrażaniem) nieraz powodowała wywalanie bezpieczników automatycznych. Stanowczo obwód gniazd wymaga zabezpieczenia 16A (taka jest obciążalność JEDNEGO gniazda wtyczkowego obecnie produkowanego), ale przy przewodach 1,5mm2, to już jest „bez żadnej rezerwy” i lepiej nie wykorzystać tego 16A do maksimum (czyli gdy idzie pralka i lodówka nic już nie włączać). Sam musiałem sobie zmieniać bezpiecznik na 16 A (gdyż pralka mi wywalała) -to taki automat wkręcany i gdy idzie pralka i lodówka nie włączam nawet telewizora (z uwagi na przekrój przewodów 1,5mm2 i jeden obwód gniazd na całe mieszkanie). Tak się nie powinno budować i stanowczo łazienka (gdyż jest pralka) powinna mieć oddzielny obwód (dostosowany do prądu 16A, czyli przewody 2,5mm2), kuchnia – osobny – też przewody 2,5mm2, bezpiecznik 16A, pokoje -osobny 0 tu wystarczy 1,5mm2 i bezpiecznik 10A. Dla oświetlenia wystarczyłby nawet obwód z bezpiecznikiem 6A. Obecnie nawet jeden czajnik potrafi wywalić bezpiecznik 10A.

  7. „Zabezpieczenie np 10A ma ograniczyć max prąd w danym obwodzie nie ma nic wspólnego z przekrojem przewodu bo może być na przedodzie 1,5mm2 i na 16mm2. Zabezpieczenie i przekrój determinuje zawsze odbiornik jego moc.”
    Oczywiscie na 16mm2 zabezpieczenie 10A…bzdura totalna – po co sie pytam? Nie tylko odbiornik determinuje przekroj czy dobor zabezpieczenia. Oczywiscie najpierw trzeba wziac pod uwage odbiornik, do tego odbiornika dobrac odpowiednie zabezpieczenie i przekroj przewodu, ale trzeba wziac pod uwage dlugosc przewodu i spadki napiec. A co jesli przewody sa juz polozone o przekroju 1,5mm2 ? Czy w tym momencie nie dobiore zabezpieczenia do przekroju? Czy powinienem dac B16 lub wiekszy? Oczywiscie jesli to skonkretyzowany odbiornik ktory wymaga wiekszego zabezpieczenia to niestety nie ma innego rozwiazania jak koszty wymiany przewodu, ale jesli to domek czy mieszkanie to „powinno” sie wziac pod uwage wlasnie dopuszczalna obciazalnosc przewodu ktory juz jest i zgodnie z nia dobrac zabezpieczenie. Taka sytuacja ma miejsce gdy trzeba wymienic skrzynke bezpiecznikowa a przewody po pomiarach okazuje sie spelniaja normy i wlasciciel nie chce robic remontu mieszkania/domu. Wtedy rowniez trzeba dobrac od d..py strony i juz.

  8. Arek napisał, że cyt.: „zabezpieczenie np. 10A ma ograniczyć max prąd w danym obwodzie nie ma nic wspólnego z przekrojem przewodu bo może być na przewodzie 1,5mm2 i na 16mm2. Zabezpieczenie i przekrój determinuje zawsze odbiornik jego moc”. Owszem Arku determinuje moc odbiornika, ale ma też istotne znaczenie dla przewodów o mniejszym przekroju niż 1,5 mm2.

  9. Osobiście był bym bardziej ostrożny z tym zabezpieczeniem 16A na przewodzie 1,5 mm2. Pudzianowski także kiedyś ciągał pojazdy wielotonowe.

  10. Witam…
    … no cóż, nie podejmę się obliczeń, ale z podanych danych widać, że kabel jest dobrany ze sporą nadwyżką przekroju. Może to sugerować iż został wzięty pod uwagę również spadek napięcia na odcinku ponad 400 m. Osobiście, w celu zasilania oświetlenia ulicznego prowadzonego w wykopie użyłbym kabla sektorowego aluminiowego np. 5×25 mm2 lub 5×35 mm2. Swoje zadanie spełniłby o wiele lepiej i dużo taniej.
    Warto było by poznać przy okazji racje projektanta.

  11. Witam serdecznie ..
    Problem z którym się borykam to temat doboru kabla ułożonego w wykopie typu YAKXS o przekroju 3×16 mm2
    Otóż .. Projektant w swym projekcie oświetlenia ulic podał tą samą wartość przy o długości kabla 50m …. 140m ..czy ponad 400m ..przy mocy całkowitej opraw = 4.8 KW…
    Moim zdaniem jest to oznaką braku kompetencji zawodowej..
    Nie pamiętam wzoru na obliczenie .. dobór przekroju…
    Uprzejmie proszę o poradę ..
    Z poważaniem ;
    Jarosław Sitarski

  12. 90% projektów powstaje przez kopiuj wklej.projektant nie wie co to przekrój przewodu.nie wie co to prąd. tabele wzory często oderwane od rozsądku i zbędne. prosta zasada jeśli uśredniony max prąd długotrwały dla 10mm2 to 60A to na 1mm2 przypada 6A.Prosta sprawdzona zgodna z normami zasada.Koszty, chytry 2x traci.Spadki napięć nie winny mieć miejsca.Ich pojawianie się to często efekt skomplikowanych wzorów wynikających z oszczędności.
    Zabezpieczenie np 10A ma ograniczyć max prąd w danym obwodzie nie ma nic wspólnego z przekrojem przewodu bo może być na przedodzie 1,5mm2 i na 16mm2. Zabezpieczenie i przekrój determinuje zawsze odbiornik jego moc.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *